Handel i banki
Od 16 wieku centrum handlowe europejskiego zaczęło się przenosić znad Morza Śródziemnego nad Morze Połnocne i Antlantyk. W połowie stulecia jednym z największych portów Europy była Antwerpia, leżąca w Niderlandach dziś w Belgii). Handel morski btł znacznie bardziej opłacalny niż lądowy. Koga, statek używany na morzach Północnym i Bałtyskim, zabierała do 200 ton ładunku, a jej rejs z niemieckiej Lubeki do Gdańska trwał zwykle 4 dni. Ta sama podróż lądem zajmowała 14 dni; na wóz można było załadować około 2 tony towaru. W średniowieczu kupcy płacili najczęściej gotówką, choć pierwsze banki, znane jako kantory wymiany, powstały w 13 wieku. Od 16 stulecia przedsiębiorcy coraz częściej korzystali z posrednictwa banków, zapewniających bezpieczeństwo pieniędzy i odsetki. Przedsiębiorcom wygodniej było płacić wekslami, gwarantowanymi przez bankierów.